Iedereen kent wel het fenomeen examenstress: tijdens het maken van een toets vergeet je alles wat je hebt geleerd en krijg je niks meer op papier. Je lijkt wel  te blokkeren. Of heb je wel eens geprobeerd te luisteren naar een belangrijke uitleg, terwijl je gestresst bent? Grote kans dat er niks binnenkwam van wat er verteld werd. Sommige kinderen ervaren deze stress echter elke dag, door allerlei verschillende factoren. Hierdoor komen ze eigenlijk nooit echt aan leren toe. Maar hoe komt dit nou eigenlijk?

Van je denkende brein naar je reptielenbrein

Om te begrijpen waarom je niet aan leren toekomt als je stress hebt, moet je eerst iets weten van de bouw van je hersenen.  Om uit te leggen wat stress met je doet gebruik ik het volgende model: je hersenen bestaan uit 3 functionele delen: 
– het reptielenbrein: dit is evolutionair gezien het oudste onderdeel van onze hersenen. Het regelt met name onze primaire reacties gericht op overleven en voortplanten. Als je vanuit je reptielenbrein reageert dan reageer je heel instinctief.
– je limbische of emotionele brein: hierin worden de emotionele reacties op je prikkels van buitenaf geregeld. Dus plezier, maar ook woede en angst.
– je cortex: dit is het denkende brein. Deze is het best ontwikkeld bij mensen. Bij dieren is dit over het algemeen minder ontwikkeld. 

Onder normalen omstandigheden reageer je als volgt op je omgeving: prikkels komen binnen via onze zintuigen. Deze worden verwerkt in de hypothalamus (onderdeel van je limbische brein) en van daaruit gaan er signalen naar de rest van je hersenen. Vaak gaan die signalen naar je denkende brein: je wordt je bewust van de prikkel en besluit (binnen hele korte tijd) hoe je hierop gaat reageren. Af en toe moet je daar ook langer over nadenken. Soms reageer je instinctief op een prikkel: raak je bijvoorbeeld iets heel warms aan dan signaleert je brein meteen een potentieel gevaar en trek je je hand terug. Pas later word je je echt bewust van het feit dat je er gevaar was. Is er een groot gevaar dat reageert je lichaam vanuit je reptielenbrein: je hele lichaam wordt geactiveerd om te kunnen vechten, vluchten of bevriezen. Er gaan dan bijna geen signalen meer naar je denkende brein. Ook de bloedvoorziening naar dat gedeelte van het brein wordt minder: er gaat juist bloed naar je grote spieren en je ademhalingsspieren, zodat je ook daadwerkelijk kunt vluchten. Hierbij spelen hormonen een belangrijke rol. Deze reactie was voor onze oermens natuurlijk heel nuttig: het maakt dat je snel kon vluchten voor bijvoorbeeld een naderende tijger. Later kon je dan wel weer nadenken over hoe nu verder. 

Stress en leren

Een hele nuttige reactie dus, die stressreactie. Maar wat nou als je iets moet leren en je dit heel spannend vindt? Of als je op school sowieso stress ervaart doordat je het gewoon heel moeilijk vind of doordat het heel druk is in je klas. Op het moment dat je iets moet leren ga je in de vecht/vlucht/bevries reactie. Dit gebeurt instinctief. Er gaat dan dus minder bloed naar het gedeelte van je hersenen waarmee je leert. En dus gaat leren moeizaam. De volgende keer vind je het dus weer moeilijk en ontstaat er weer stress. Zo ontstaat er chronische stress, waardoor er daadwerkelijk een blokkade ontstaat in het leren. Dit gebeurt soms onbewust en is ook niet altijd zichtbaar maar kan wel lang effect hebben. En dat is wat je eigenlijk wil voorkomen. 

Terug naar Kinesiologie & Leren